පොඩ්ඩක් හිතන්න, ඔයා සති අන්තයේ ගෙදරට වෙලා රූපවාහිනිය බලබල ඉන්නවා. එකපාරටම "MTV Cribs" (සුපිරි ධනවතුන්ගේ ගෙවල් සහ ජීවන රටාව පෙන්වන වැඩසටහනක්) වගේ වැඩසටහනක් පටන් ගන්නවා. මේකෙ පෙන්වන්නේ අවුරුදු 22ක විතර තරුණයෙක්ගේ සුපිරි ජීවිතයක්. ඔහු කැමරාව ඉස්සරහට ඇවිත් තමන්ගේ වර්ග අඩි 8000ක දැවැන්ත මාලිගාව පෙන්වනවා. ඊටපස්සේ මිදුලට ගිහින් එතන නවත්තලා තියෙන Ferrari, Lamborghini වගේ ඩොලර් ලක්ෂ ගණන් වටින සුපිරි කාර් එකතුව ආඩම්බරයෙන් පෙන්වනවා.
දැන් නිවේදකයා මේ තරුණයාගෙන් මෙන්න මේ ප්රශ්නය අහනවා:
"මේ වගේ සුපිරි ජීවිතයක් ගත කරන්න, මේ දේවල් ගන්න ඔයාට මෙච්චර සල්ලි ලැබුණේ කොහොමද?"
එතකොට මේ අවුරුදු 22ක තරුණයා කැමරාව දිහා බලලා මෙහෙම උත්තර දුන්නොත් ඔයාට මොනවා හිතෙයිද?
"මම සාමාන්ය කඩේක උදේ 8 ඉඳන් හවස 5 වෙනකම් රස්සාවක් කරනවා. ඒකෙන් ලැබෙන පඩියෙන් 10%ක් මම හැම මාසෙම අනිවාර්යයෙන්ම ඉතුරු කරලා බැංකුවේ දැම්මා. වියදම් අඩු කරගන්න පත්තරේ තියෙන කූපන් පත් කපලා පාවිච්චි කළා. කවදාවත් කඩෙන් කෑවේ නෑ. රස්සාවෙන් ලැබෙන සල්ලි ටිකක් අරන් විශ්රාම අරමුදලට දැම්මා. ඒ සල්ලි එකතු කරලා තමයි මම මේ මාලිගාවයි ලැම්බෝගිනි කාරෙකයි ගත්තේ!"
මේ උත්තරේ ඇහුණොත් අනිවාර්යයෙන්ම ඔයාට හිනා යාවි නේද? ඒක හරියටම විහිළුවක් වගේ. ඇයි ඒ? මොකද පඩියෙන් සතෙන් සතේ ඉතුරු කරලා, වියදම් කපලා, සාමාන්ය රස්සාවක් කරලා කවුරුවත් අවුරුදු 22න් කෝටිපතියෙක් වෙන්නේ නෑ කියලා අපි හැමෝම යටි හිතින් හොඳටම දන්නවා.
රූපවාහිනියෙන් අපිට පෙන්වන්නේ නැති ඇත්ත මෙන්න මේකයි:
ඒ වගේ තරුණ වයසෙන් කෝටිපතියෝ වෙලා සුපිරි ජීවිත ගත කරන අය ගොඩක් වෙලාවට ජනප්රිය ක්රීඩකයෝ, නළුවෝ, නිළියෝ එහෙමත් නැත්නම් ගායකයෝ. ඒ දේවල් අපිට පේනවා. හැබැයි ඒ වගේ විශේෂ හැකියාවක් හෝ ජනප්රියත්වයක් නැති, සාමාන්ය පවුල් වල ඉපදුණු අපිට සමාජයෙන් දීලා තියෙන උපදෙස මොකක්ද?
අපිට දීලා තියෙන උපදෙස තමයි "හෙමීට පොහොසත් වෙන්න" (Get Rich Slow) කියන එක. ඒ කියන්නේ, "ඉස්කෝලේ ගිහින් හොඳට ඉගෙන ගන්න, විභාග පාස් වෙලා හොඳ ස්ථිර රස්සාවක් හොයාගන්න, පඩියෙන් 10%ක් ඉතුරු කරන්න, ණය වෙන්නේ නැතුව වියදම් අඩු කරගෙන ජීවත් වෙන්න." එහෙම අවුරුදු 40ක් විතර එක දිගට කළාම, ඔයාට වයස අවුරුදු 65ක් විතර වෙද්දී ඔයා කෝටිපතියෙක් වෙයි කියන එකයි.
මේක තමයි ලෝකේ තියෙන ලොකුම රැවටීම. අර මුහුදු වෙරළේ සුපිරි මාලිගාවක ඉඳන් තරුණ කාලෙදිම ලැම්බෝගිනි පදින කිසිම කෙනෙක් පඩියෙන් කීයක් හරි ඉතුරු කරලා, රස්සාවක් කරලා පොහොසත් වෙච්ච අය නෙවෙයි. සමාජය අපිට මේ බොරු හීනේ විකුණනවා. මේ "හෙමීට පොහොසත් වෙන" පාරේ තියෙන භයානකම දේ තමයි, ඒ වෙනුවෙන් අපි අපේ ජීවිතේ වටිනාම දේ කැප කරන්න ඕනේ. ඒ තමයි අපේ 'කාලය සහ තරුණකම'.
තරුණ කාලේ තියෙන නිදහස, සතුට, ශක්තිය මේ ඔක්කොම කැප කරලා අපි උදේ ඉඳන් රෑ වෙනකම් අනුන්ගේ රස්සාවල් කරනවා. අපේ එකම බලාපොරොත්තුව කවදාහරි වයසට ගියාම පොහොසත් වෙන එකයි. හැබැයි ඒක හරියට "රෝද පුටුවක ඉඳන් පොහොසත් වෙනවා" වගේ වැඩක්. වයස අවුරුදු 65ක් 70ක් වෙලා, ලෙඩ රෝග හැදිලා, ඇවිදගන්නත් බැරි, බෙහෙත් බොන කාලෙක කෝටිපතියෙක් වෙලා මොකක්ද තියෙන තේරුම? තරුණ කාලේ පදින්න ආස කරපු ලැම්බෝගිනි එකක රෝද පුටුවක් දාගෙන යන්න පුළුවන්ද?
අපිට රූපවාහිනියෙන් සුපිරි ජීවිත පෙන්නුවට, සමාජයෙන් අපිට යන්න කියලා දීලා තියෙන පාරෙන් කවදාවත් ඒ තැනට යන්න බෑ කියන එක තමයි අපි තේරුම් ගන්න ඕනේ පලවෙනි ඇත්ත. තරුණ කාලෙදිම ධනවත් වෙලා ජීවිතේ උපරිමයෙන් විඳින්න නම්, සල්ලි ඉතුරු කර කර වයසට යනකම් බලන් ඉන්න මේ පරණ බොරු ක්රමයෙන් (Slowlane) අපි සම්පූර්ණයෙන්ම අයින් වෙන්න ඕනේ. ඒ වෙනුවට තරුණ වයසෙදීම සාර්ථක වෙන්න පුළුවන් වෙනස්ම පාරක් අපි හොයාගන්න ඕනේ.
.
"හෙමීට පොහොසත් වීම" කියන ක්රමය ඇත්තටම අපිව පරාද කරන සෙල්ලමක් වෙන්නේ ඇයි කියලා අපි දැන් බලමු.
මේ සෙල්ලමේ තියෙන භයානකම දේ තමයි, මේකෙදි ඔයා ඔට්ටුවට තියන්නේ ඔයාගේ ජීවිතේ තියෙන වටිනාම දේ... ඒ තමයි ඔයාගේ 'කාලය'. පොහොසත් වෙන්න ඔයා පාවිච්චි කරන්නේ මේ පරණ ක්රමය නම්, ඒකෙන් වෙන්නේ ඔයාගේ ජීවිතේ ලස්සනම, ක්රියාශීලීම සහ නිදහස උපරිමයෙන් විඳින්න පුළුවන් කාලය නිකම්ම නාස්ති වෙලා යන එකයි.
පොඩ්ඩක් හිතලා බලන්න, මුහුදු වෙරළේ තියෙන සුපිරි මාලිගාවක ජීවත් වෙන, ඩොලර් ලක්ෂ ගාණක කාර් පදින, ලෝකේ වටේ සංචාරය කරන තරුණ මිනිස්සු ඒ තත්ත්වෙට ආවේ කූපන් පත් කපලා, සතෙන් සතේ ඉතුරු කරලා හරි, සාමාන්ය රස්සාවක් කරලා පඩියෙන් කොටසක් බැංකුවේ දාලා හරි කියලද ඔයා හිතන්නේ? කූපන් කපලා සතෙන් සතේ එකතු කරලා තරුණ කාලෙදිම කෝටිපතියෝ වෙච්ච අය මේ ලෝකේ නෑ. ඒක නිකම්ම සුරංගනා කතාවක් විතරයි.
මේ "හෙමීට පොහොසත් වීම" කියන ක්රමයෙන් අපිට දෙන පැහැදිලි පණිවිඩය තමයි, "ඔයාගේ අද දවස, ඔයාගේ තරුණකම, ඔයාගේ හීන සහ ඔයාගේ මුළු ජීවිතයම කැප කරන්න... එතකොට ජීවිතේ වැඩි කාලයක් ගෙවිලා ගියාට පස්සේ කවදාහරි දවසක ඔයාට ප්රතිඵල ලැබෙයි" කියන එක.
ඒ වගේම මේ පාර ගොඩක් අනතුරුදායකයි. ඇයි දන්නවද? මේ ක්රමය සම්පූර්ණයෙන්ම රැඳිලා තියෙන්නේ ඔයාට පාලනය කරන්න බැරි දේවල් මත. ආර්ථිකය කඩාගෙන වැටෙයිද, කොටස් වෙළඳපොළේ වෙනස්වීම් කොහොම වෙයිද, අවුරුදු 40ක් යනකම් එකම රස්සාව බේරගෙන ඉන්න පුළුවන් වෙයිද, සහ ඒ විශ්රාම යන කාලය එනකම් ඔයා ජීවතුන් අතර ඉඳීවිද කියන අවදානම මත තමයි මේ ඔක්කොම තීරණය වෙන්නේ. ඔයාගේ ජීවිතේ උපරිමයෙන් විඳින්න පුළුවන් කාලය සම්පූර්ණයෙන්ම උදුරගන්න, ඒ වගේම කිසිම ස්ථිර ප්රතිඵලයක් නැති මේ වගේ ධනවත් වීමේ පාරක් කියන්නේ ඇත්තටම අපරාධයක්.
අපිට හැමෝම කියන්නේ වයසට ගියාම ලැබෙන "ස්වර්ණමය කාලය" (Golden years) ගැන. හැබැයි මේ විශ්රාම ගිය කාලය ගැන කතා කරද්දි ඔයාට පේන්නේ නැති ඇත්තක් තියෙනවා. එතන ඔයාට තරුණකම පේන්නෙ නෑ, විනෝදය පේන්නෙ නෑ, හීන හැබෑ කරගන්න තියෙන ශක්තිය පේන්නෙ නෑ. ඇත්තටම කිව්වොත් මේ කියන 'ස්වර්ණමය කාලය' රත්තරන් නෙවෙයි, ඒක හරියට මරණය එනකම් බලන් ඉන්න පොරොත්තු කාමරයක් වගේ.
මේ බොරු ක්රමය අපිට උගන්නන මූල්ය උපදේශකයින්ටත් මේකෙ ඇත්ත හොඳටම තේරිලා තියෙන්නේ. එයාලා අපිට නොකියන රහසක් තියෙනවා. ඒ තමයි, එයාලා උගන්නන මේ "හෙමීට පොහොසත් වෙන" ක්රමයෙන් කවුරුවත් ඉක්මනට පොහොසත් වෙන්නේ නෑ, හැබැයි මේ ක්රමය ගැන මිනිස්සුන්ට 'විකුණන' එක නම් නියමෙටම වැඩ කරනවා. ඒකෙන් පොහොසත් වෙන්නේ ඒ උපදෙස් දෙන අය මිසක් ඔයා නෙවෙයි.
අන්න ඒ නිසයි කවදාහරි ලෙඩ වෙලා රෝද පුටුවකට වැටෙනකම් ඔයාගේ ජීවිතයම පරදුවට තියලා කරන මේ සෙල්ලම, අනිවාර්යයෙන්ම අපිව පරාද කරන සෙල්ලමක් විතරක්ම වෙන්නේ.
ගොඩක් අය යටි හිතින් හිතාගෙන ඉන්න දෙයක් තමයි, තරුණ කාලෙදිම ලොකුවට සල්ලි හොයලා, ලෝකේ වටේ ගිහින්, නිදහසේ සුපිරි ජීවිතයක් ගත කරන එක නිකම්ම සුරංගනා කතාවක් කියන එක. ගොඩක් දෙනෙක් හිතන්නේ "ඉක්මනින් පොහොසත් වෙනවා" කියන්නේ අනිවාර්යයෙන්ම මොකක්හරි හොර වැඩක්, පිරමීඩ ජාවාරමක් එහෙමත් නැත්නම් මහ බොරුවක් කියලයි.
මේ පොතේ කතුවරයාගෙනුත් දවසක් අවුරුදු 23ක තරුණයෙක් ඇවිත් හරියටම ඔය ප්රශ්නය අහනවා. ඔහු අහන්නේ, "තරුණ වයසෙදිම නිදහසේ ජීවත් වෙන එක බොරුවක්ද? මම පාරේ දකින සුපිරි කාර් පදින, ලොකු ගෙවල් වල ඉන්න හැමෝම වගේ වයස අවුරුදු 50 පැනපු, කොණ්ඩේ පැහුණු අයනේ. එහෙම බලද්දි තරුණ කාලෙදි සල්ලි හොයන්න බෑ නේද?" කියලයි.
මේකට දෙන පැහැදිලිම උත්තරේ තමයි, නැහැ, තරුණ කාලෙදිම සල්ලි හොයන එක කොහොමවත්ම බොරුවක් නෙවෙයි!
මෙතනදි අපි තේරුම් ගන්න ඕනේ ලොකුම වෙනසක් තියෙනවා. සමාජයේ තියෙන ලොකුම වංචාව තමයි "ලේසියෙන් පොහොසත් වීම" (Get Rich Easy). මුකුත් නොකර, මහන්සි වෙන්නේ නැතුව, නිකම් ඉඳලා පොහොසත් වෙන්න පුළුවන් කියන එක සම්පූර්ණ බොරුවක්. ඒකට තමයි මිනිස්සු රැවටෙන්නේ.
හැබැයි "ඉක්මනින් පොහොසත් වීම" (Get Rich Quick) කියන්නේ ඒකට නෙවෙයි. හරියට මහන්සි වෙලා, මිනිස්සුන්ට වටිනාකමක් දෙන ව්යාපාරික පද්ධතියක් (System) හැදුවොත්, අවුරුදු 40ක් රස්සාවක් කරලා හොයන සල්ලි ටික අවුරුදු 5කින් හොයන්න පුළුවන්. අන්න ඒක කවදාවත් බොරුවක් නෙවෙයි, ඒක ගණිතමය වශයෙන් කරන්න පුළුවන් ඇත්තක්.
එහෙනම් මෙතන තියෙන ඇත්තම බොරුව මොකක්ද?
ඇත්තම බොරුව තමයි, ධනවත් වෙන්න සහ සල්ලි වලින් නිදහස් වෙන්න නම් ඔයා අනිවාර්යයෙන්ම වයසට යනකම් ඉන්න ඕනේ කියලා සමාජයෙන් අපේ ඔළුවට දාලා තියෙන එක. "හෙමීට පොහොසත් වෙන" (Slowlane) ක්රමයට අනුව නම් ඔව්, තරුණ කාලේ පොහොසත් වෙන්න බෑ. මොකද ඒ ක්රමයේ හැටියට ඔයා සල්ලි එකතු කරන්න ඕනේ අවුරුදු ගාණක් තිස්සේ.
හැබැයි ඔයා වේගවත් පාර (Fastlane) තෝරගත්තොත්, ඔයාගේ වයස අවුරුදු 18 ක් වුණත්, 25 ක් වුණත්, 40 ක් වුණත් ඒක ප්රශ්නයක් නෙවෙයි. සාමාන්ය මිනිස්සු විශ්රාම යන වයසට වඩා දශක ගාණකට කලින්, තරුණ ජවය තියෙන කාලෙදීම ඔයාට ආර්ථික නිදහස ලබාගන්න පුළුවන්. ඒ නිසා මතක තියාගන්න, සල්ලි හොයන්න වයසට යනකම් බලන් ඉන්න ඕනේ නෑ. තරුණ කාලෙදිම කෝටිපතියෙක් වෙන එක හීනයක් නෙවෙයි, ඒක හරියටම පාර දැනගත්තොත් යන්න පුළුවන් ගමනාන්තයක්!
සාමාන්යයෙන් අපේ සමාජය අපිට පුරුදු කරලා තියෙන එකම ජාතියේ කතාවක් තියෙනවා. ඒ තමයි "හොඳට ඉගෙන ගන්න, විභාග පාස් වෙන්න, ස්ථිර රස්සාවක් හොයාගන්න, ණය කාඩ් කපලා දාලා වියදම් අඩු කරගන්න, පඩියෙන් 10%ක් ඉතුරු කරන්න... එතකොට වයස අවුරුදු 65ක් විතර වෙද්දී ඔයාට කෝටිපතියෙක් වෙලා සතුටින් විශ්රාම යන්න පුළුවන්" කියන එක.
පොඩ්ඩක් හිතලා බලන්න, වයස අවුරුදු 65ක් 70ක් කියන්නේ අපේ ජීවිතේ මොන වගේ කාලයක්ද? ඇඟට වාරු නැති, ලෙඩ රෝග හැදිලා, සමහරවිට ඇවිදගන්නත් අමාරුවෙන් රෝද පුටුවකට වැටිලා ඉන්න කාලෙක කෝටි ගාණක් බැංකුවේ තිබුණා කියලා ඒකෙන් ගන්න පුළුවන් ප්රයෝජනේ මොකක්ද? තරුණ කාලේ යන්න ආස කරපු ගමන් යන්න, පදින්න හීන දැකපු වාහන පදින්න ඒ වයසෙදි පුළුවන්ද? නියම ධනවත්කම සහ නියම විශ්රාම යාම කියන්නේ වයසට ගියාම විඳින දෙයක් නෙවෙයි. නියම විශ්රාම යාම කියන්නේ තරුණ කාලෙදිම සල්ලි වලින් නිදහස් වෙලා, සෞඛ්යය, ශක්තිය සහ නිදහස උපරිමයෙන් තියෙන කාලෙදිම ජීවිතේ උපරිමයෙන් විඳින එකටයි.
ඔයාටත් මේ විදිහට තරුණ වයසෙදීම විශ්රාම යන්න ඕනේ නම්, ඔයා මුලින්ම ඔයාගේ ඔළුවේ තියෙන "හිතන විදිහ" (Mindset) සම්පූර්ණයෙන්ම කණපිට හරවන්න ඕනේ. අන්න ඒ හිතන විදිහ වෙනස් කරගන්න ඕනේ ප්රධානම තැන් 4ක් තියෙනවා:
1. ඔයාගේ වටිනාම දේ සල්ලි නෙවෙයි, කාලයයි:
සාමාන්ය රස්සාවක් කරනවා කියන්නේ මොකක්ද? සතියේ දවස් 5ක්ම අනුන් වෙනුවෙන් ඔයාගේ කාලය, ශක්තිය කැප කරලා ඒ වෙනුවෙන් සති අන්තයේ දවස් 2ක නිදහසක් ලබාගන්න එකටයි. මේක හරියට රුපියල් 5ක් දීලා රුපියල් 2ක් ගන්නවා වගේ 60%ක පාඩුවක් ලබන ගනුදෙනුවක් නේද? තරුණ කාලෙදිම විශ්රාම යන්න හිතන කෙනෙක් කවදාවත් තමන්ගේ වටිනාම කාලය වෙන කෙනෙක්ගේ රස්සාවකට විකුණලා දාන්නේ නෑ. ඔවුන් දන්නවා සල්ලි ආයේ හොයන්න පුළුවන් වුණාට, ගෙවිලා යන තරුණ කාලයයි ශක්තියයි කවදාවත් ආයේ ගන්න බෑ කියලා.
2. "සල්ලි ගහක්" (Money Tree) හදාගන්න එක:
සාමාන්ය මිනිස්සු සල්ලි හොයන්නේ එයාලා වැඩ කරන වෙලාවට විතරයි. නිවාඩුවක් ගත්තොත්, ලෙඩ වුණොත් ආදායම නතර වෙනවා. ඒත් තරුණ කාලෙදි විශ්රාම යන අය හිතන්නේ ඊට වඩා වෙනස් විදිහකට. ඔවුන් තමන්ගේ මහන්සියයි ආදායමයි අතර තියෙන බැඳීම කඩලා දානවා. ඒ කියන්නේ, ඔයා නිදාගෙන ඉද්දිත්, වෙන රටක විනෝද වෙද්දිත්, ලෙඩ වෙලා ඉද්දිත් ඔයාට දිගටම සල්ලි ගෙනත් දෙන පද්ධතියක් (System එකක්) ඔවුන් නිර්මාණය කරනවා. ඒක හරියට සල්ලි ගහක් වවනවා වගේ වැඩක්.
3. පාරිභෝගිකයෙක් නොවී නිෂ්පාදකයෙක් වෙන්න:
ලෝකේ ඉන්න බහුතරයක් දෙනා කරන්නේ දේවල් මිලදී ගන්න එකයි. අපි ටීවී බලනවා, කෑම කනවා, ඇඳුම් ගන්නවා. අපි හැමෝම 'පාරිභෝගිකයෝ'. හැබැයි සල්ලි හොයන්නේ ඒ දේවල් විකුණන අයයි ('නිෂ්පාදකයෝ'). ඔයා තරුණ කාලෙදිම පොහොසත් වෙන්න නම්, මේ කණ්ඩායම් දෙකෙන් "නිෂ්පාදකයින්ගේ" පැත්තට මාරු වෙන්නම වෙනවා. මිනිස්සුන්ට ඕන කරන දේවල් මිලදී ගන්න කෙනා වෙනුවට, ඒ දේවල් නිර්මාණය කරලා දෙන කෙනා බවට පත් වෙන්න ඕනේ.
4. මන්දගාමී පාර අතෑරලා, වේගවත් පාරට මාරු වෙන්න:
අවුරුදු 40ක් රස්සාවක් කරලා, සතෙන් සතේ ඉතුරු කරලා යන මන්දගාමී ගමනින් තරුණ කාලෙදිම සාර්ථක වෙන්න බෑ. හැබැයි හරියට ව්යාපාරික පද්ධතියක් හදාගෙන මේ "වේගවත් පාරේ" (Fastlane) ගියොත්, සාමාන්ය කෙනෙක් අවුරුදු 40කින් යන ඉලක්කයට ඔයාට අවුරුදු 5කින් යන්න පුළුවන්.
කෙටියෙන්ම කිව්වොත්, වයසට යනකම් බලන් ඉඳලා රෝද පුටුවක ඉඳන් කෝටිපතියෙක් වෙනවා වෙනුවට, ඔයාට වයස අවුරුදු 25දී වුණත්, 35දී වුණත් තමන්ගේම කියලා ව්යාපාරික පද්ධතියක් හදාගෙන ජීවිතේ ලස්සනම කාලේ නිදහසේ විඳින්න පුළුවන්. වේගවත් පාරේ යන නියම කෝටිපතියෝ හිතන්නේ අන්න ඒ විදිහටයි.